اعداد ترتیبی برای نشان دادن جایگاه، رتبه یا ترتیب اشیا و افراد استفاده میگردد. این اعداد به ما میگویند که یک شخص یا شی در کدام رتبه یا درجه قراردارد، نه اینکه چند تا وجود دارد. یادگیری این اعداد برای درک نظم و ترتیب در زندگی روزمره و ریاضی بسیار مهم است. قابل یادآوری است که اعداد ترتیبی بعضاً به جهت شمارش وابسته میباشد، یعنی ممکن یک شی از یک طرف اول باشد و از طرف دیگر همان شی آخر باشد.

اهداف آموزشی درس:

• شاگردان با مقایسهٔ اشیا یا امتیازات مختلف بتوانند جایگاه درست اشیا و افراد را تشخیص دهند.
• شاگردان بتوانند در موقعیت‌های مختلف زندگی روزمره از اعداد ترتیبی استفاده کنند.

پرسش‌های انگیزشی: یک تصویر، مانند: (تصویر ۲۱)، را به شاگردان نشان داده و میپرسیم که در تصویر چی را میبینید؟ شاگردان جواب خواهند داد، قطار یا صف از موترها. سپس میپرسیم: که موتری با رنگ سرخ در کدام موقعیت قطار موترها میباشد؟ 

جواب شاگردان: در اول قطار، موتر آبی در کجای قطار میباشد؟

جواب شاگردان: رتیه دوم در قطار، به همین ترتیب موتر سبز در رتبه سوم در قطار و موتر سفید در  رتبه چهارم قرار دارد. 

بعد از اینکه شاگردان جواب دادند، میگوییم: درست جواب دادید شاگردان عزیز! درس امروز ما هم در همین مورد (اول، دوم، سوم، چهارم، پنجم و غیره) میباشد، که بنام اعداد ترتیبی یاد میشوند.

حال می‌پردازیم به اجرای فعالیت‌های آموزشی.

فعالیت اول: پیدا کردن جای درست اشیا.

مانند:(تصویر۲۲)، پنج جعبه‌ای از کارتن مشابه با هم را میسازیم و آنها را (اول، دوم، سوم، چهارم و پنجم) نامگذاری کرده و در یک ردیف روی میز میگذاریم. بعداً در جعبه‌ها به تعداد سه، سه تا از اشیای مختلف را (جعبه اول پنسل‌ها در جعبه دومی رنگه‌ها، در جعبه سومی قلم‌ها، در جعبه چهارمی پنسل تراشها و در جعبه پنجمی پنسل پاک‌ها) را میگذاریم. سپس از یک شاگرد سوال میکنیم: که قلم‌ها در کدام جعبه میباشند؟ بعد از شاگرد دوم میپرسم: رنگه‌ها در کدام جعبه قراردارند؟ به همین شکل از شاگرد سوم پنسل‌ها وغیره.

شاگردان پاسخ می دهند: در جعبه اول سه پنسل ساده، در جعبه دوم سه پنسل رنگه، در جعبه سوم سه خودکار…در اخیر توضیح میدهیم که شاگردان عزیز! در اینجا اول، دوم، سوم …هر یک جایگاه اشیا را نشان میدهد.

فعالیت دوم: رتبه ‌بندی در مسابقه

شش عدد توپ کوچک و سبک و یک کارتن به ابعاد ۳۰x۳۰x۳۰ سانتی‌متر را تهیه میکنیم. به شاگردان توضیح میدهیم که: هر توپ که در کارتن انداخته می شود ۱۰ امتیاز دارد و هر شاگرد حق یک بار انداختن شش توپ را دارد. سپس کارتن را دورتر از شاگردان پیش روی صنف میگذاریم و از یکی آنها میخواهیم که توپ‌ها را داخل کارتن بیاندازد.مانند:(تصویر۲۳).

بعدا از شاگرد دوم، سوم و…  میخواهیم که همین کار را انجام دهند. ما امتیازات هر یک را با نام شان در کارت‌های جداگانه یادداشت میکنم و آنها را روی میز قرار میدهیم. همچنان از قبل روی تخته اول، دوم، سوم و … را کنار هم مینوسیم و در اخیر از شاگردان میپرسیم:مثلا: احمد تمامی ۶ توپ را در کارتن انداخته، به او باید چند امتیاز داده شود؟ چرا؟ روی تخته زیر رتبه چندم نصب شود؟ و محمود …. همین طور، مانند:(تصویر۲۴). کارت‌های امتیاز هر یکی را در جایگاه‌اش روی تخته نصب می‌کنیم.

تفاوت اعداد اصلی(توصیفی) با اعداد ترتیبی

تعریف اعداد ترتیبی(Ordinal Numbers):عدد ترتیبی عددی است که جایگاه یک عنصر را در یک توالی یا یک ردیف نشان می‌دهد.

مثال‌ها: عدد ترتیبی نشان دهنده «رتبه»

• نفر اول، دوم، سوم
• صفحه پنجم
• طبقه سوم

اعداد اصلی (Cardinal Numbers) نشان‌دهندهٔ تعداد یا مقدار اشیا هستند.

مثال‌ها: عدد اصلی نشان دهنده «تعداد»

• ۳ سیب
• ۱۰ شاگرد
• ۵ کتاب

در این ویدیو با استفاده از مواد درسی، فعالیت‌های آموزشی و عملی به توضیحات بیشتر این موضوع پرداخته شده است.