ارزش مکانی ارقام، یعنی اینکه جایگاه هر رقم در یک عدد نشان میدهد که آن رقم چی ارزشی دارد. یک رقم ممکن است نسبت به جایی که در عدد قرار میگیرد، ارزش‌های متفاوتی داشته باشد. این مفهوم نیز یکی از مهمترین موضوع ریاضی در صنوف ابتدایی میباشد. در این درس بیشتر تمرکز روی استفاده از کارت‌های ارزش-مکانی (Place Value Cards) مونته سوری(Montessori) می‌باشد.

اهداف آموزشی:

• شاگردان بتوانند تفاوت بین رقم و مقدار را از هم تشخیص دهند.
• شاگردان بتواند قیمت مقامی را در موقعیت‌های واقعی(مثلاً: پول، شمارش اشیا و غیره) به ‌کار ببرند.

فعالیت انگیزشی:(تصویر۱۴)، را به شاگردان نشان میدهیم و از آنها میپرسیم:

– شاگردان عزیز در عدد ۴۸ در تصویر، ارزش رقم ۸ بیشتر است، یا ارزش رقم ۴؟

بعد مانند:(تصویر۱۵)، جاهای ۸ و ۴ را تبدیل میکنیم، و باز هم از شاگردان میپرسیم:

– اکنون چطور؟ ارزش ۴ بیشتر است، یا از ۸؟ چرا؟

سپس اگر شاگردان جواب داده نتوانستند توضیح میدهیم که در عدد ۴۸، رقم ۸ در مکان یکها و رقم ۴ در مکان ده‌ها قرار دارد، یعنی دارای ۸ یک‌تایی و ۴ ده‌تایی میباشد، اما عدد ۸۴، دارای ۴ یک‌تایی و ۸ ده‌تایی میباشد، بناً ارزش ۸۴ بیشتر از ارزش ۴۸ می‌باشد و این ارزش را جایگاه ارقام به آن داده است.

فعالیت: این فعالیت با استفاده از کارت‌های مونته‌سوری(Montessori cards) اجرا می‌گردد. برای دانستن اینکه آیا شاگردان با اعداد یک رقمی، دو رقمی، سه رقمی و چهار رقمی آشنایی دارند یا خیر؟ درس را با این فعالیت شروع میکنیم، اگر شناخت داشتند که خوب و اگر آشنایی نداشتند یک اندازه بیشتر این فعالیت را ادامه میدهیم.

نحوه ساختن کارت‌های مونته‌سوری: کارت‌های عددی از ۱ الی ۹.مانند:(تصویر ۱۶).

کارت‌های عددی از ۱۰ الی ۹۰.مانند:(تصویر۱۷).

کارت‌های عددی ۱۰۰ الی ۹۰۰.مانند:(تصویر ۱۸)، را طور تهیه مینماییم که کناره سمت راست هر کارت با رنگ سرخ یا هر رنگ دیگری خط‌کشی گردد، سپس به شاگردان نحوه استفاده کارت‌ها را توضیح میدهیم، که چگونه میتوانیم از آنها اعداد دو رقمی، سه‌رقمی و چهار‌ رقمی را درست کنیم.

اجرای فعالیت:برای تهیه نمودن عدد ۴۳۱ توسط کارت‌ها، در ابتدا کارت‌های اعداد ۴۰۰، ۳۰ و ۱ را انتخاب میکنیم.مانند:(تصویر۱۹).

سپس مانند:(تصویر ۲۰)، کارت عدد ۳۰ را طوری روی کارت عدد ۴۰۰ قرار میدهیم که خطوط سرخ کناره راست کارت‌ها با هم منطبق گردد و بعد کارت عدد ۱ را روی کارت ۴۳۰ باز هم طوری قرار داده که خطوط سرخ کناره راست کارت‌ها با هم منطبق گردد و همچنان درمورد ارزش مکانی ارقام صحبت میکنیم. (رقم ۳ که در مکان ده‌ها قرار دارد، ارزش‌اش بیشتر از هر رقمی است که در مکان یکها قرار میگیرد و رقم ۴ که در مکان صدها قرار دارد، ارزش‌اش بیشتر از هر رقمی است که در مکان یکها و ده‌ها قرار میگیرد). 

بعداً از یک شاگرد میخواهیم که بیاید و عدد ۳۲۵ را توسط همین کارت‌ها تهیه کند و همچنان از وی میپرسیم که در عدد مذکور ارزش ۵ بیشتر است یا ۲؟ و یا ارزش ۵ بیشتر است یا ۳؟ و چرا؟

اجرای این فعالیت برای شاگردان که در نوشتن اعداد مشکل دارند، کمک زیاد خواهند کرد.مثلا: شاگردانیکه به جای ۵۹ عدد ۹۵ را می نویسند.

در این ویدیو با استفاده از مواد درسی، فعالیت‌های آموزشی و عملی به توضیحات بیشتر این موضوع پرداخته شده است.