میتودولوژی، خواندن نقشه
هر نقشه معیاری برای خوانده شدن دارای عناصر اصلی یا الفبای نقشه میباشد، که در ادامه بطور خلاصه بعضی از آنها را برای خواندن درست نقشه‌های شامل این درس بررسی می‌کنیم.
۱ . عنوان (Title)
موضوع و محدوده جغرافیایی نقشه را مشخص می‌سازد؛ مانند «انتشار جهانی گاز کاربن دای اکساید» یا «مناطق در معرض خشکسالی در افغانستان.»
۲ . راهنمای نقشه / لژاند (Legend / Key)
معانی نمادها، رنگ‌ها و خطوط استفاده شده در نقشه را توضیح میدهد تا بتوان پدیده‌ها و داده‌ها را تحلیل کرد؛ مانند:
- رنگ‌ها: رنگ سرخ و جگری و سرخ تیره معادل آلودگی بالا یا خشکسالی شدید. رنگ آبی معادل بارندگی زیاد و در نهایت زرد و صورتی معادل به آلودگی یا خشکسالی کمتر میباشد.
- نمادها (آیکون‌ها) : نقطه یا لکه‌های زرد معادل به مناطق آسیب‌دیده از سیلاب و آیکون‌های جمعیت معادل افراد نیازمند به کمک را نشان میدهد.
- خطوط: خطوط مرز بین ولایات و کشورها را نشان میدهد.
۳ . مقیاس (Scale)
نسبت بین فاصله روی نقشه و فاصله واقعی روی زمین را نشان میدهد.
- مقیاس عددی: در مقیاس ۱:۱۰۰,۰۰۰، هر ۱ سانتی‌متر روی نقشه برابر با ۱۰۰,۰۰۰ سانتی‌متر روی زمین است که با تبدیل واحد، دقیقاً معادل ۱ کیلومتر می‌شود (چون هر ۱ کیلومتر برابر با ۱۰۰,۰۰۰ سانتی‌متر است).
- مقیاس خطی: مقیاس خطی بصورت یک خط درجه‌بندی‌شده روی نقشه ترسیم می‌شود و به کاربر اجازه میدهد بدون نیاز به محاسبات ریاضی و با استفاده از خط‌کش، فواصل واقعی روی زمین را بطور مستقیم اندازه‌گیری کند.
نکته: همه نقشه‌ها تمام عناصر جغرافیایی (مانند جهت‌نمای، قطب‌نما یا خطوط مختصات) را ندارند. در نقشه‌های کلان جهانی (پلانیسفر) و نقشه‌های موضوعی اقلیمی، تمرکز اصلی روی عنوان و راهنمای نقشه (رنگ‌ها و نمادها) است تا بتوان وضعیت کلی جهان یا یک کشور را به سادگی مقایسه کرد.