ضرب عدد دو رقمی با عدد یک رقمی
ضرب یک عدد دو رقمی در یک عدد یک رقمی، یکی از مهارتهای مهم در یادگیری محاسبات ریاضی است. برای انجام این نوع ضرب، از مفهوم ارزش مکانی اعداد، یعنی دهگان و یکان، استفاده میکنیم. در این روش، عدد دو رقمی را به دهگان و یکان آن توجه داده و سپس هر بخش را در عدد یک رقمی ضرب میکنیم. در پایان، حاصلهای بدست آمده را با هم جمع میکنیم تا حاصل ضرب نهایی بدست آید.
یادگیری درست این روش به شاگردان کمک میکند تا مفهوم ضرب را بهتر درک کنند، محاسبات را با دقت و نظم بیشتری انجام دهند و برای یادگیری ضرب اعداد بزرگتر و روشهای پیچیدهتر محاسبه آماده شوند.
اهداف آموزشی این درس
شاگردان بتوانند یک عدد دو رقمی را با یک عدد یکرقمی ضرب نموده و حاصل ضرب را با استفاده از مواد درسی و روشهای مختلف پیدا کنند.
مواد و وسایل مورد ضرورت
- تعداد از مهره یا دانههای لوبیا
- چند عدد قوطی
فعالیتهای آموزشی
مرحله آماده سازی
پیش از شروع این بخش، باید مطمئن شویم که شاگردان:
- مفهوم ارزش مکانی یکها و ده ها را میدانند.
- جمع اعداد دو رقمی را میتوانند انجام دهند.
- ضرب یک رقمی را بلد هستند.
موضوع را با طرح یک مثال آغاز مینماییم. مثلا عدد ۲۳ را روی تخته مینویسیم و میپرسیم:
۲۳ چند دهها و چند یکها دارد؟ عدد ۲۳ ، ۲ دهها و ۳ یکها دارد.
آیا میتوانید عدد ۲۳ را سه بار با خودش جمع کنید؟ بلی این طور ( …. = ۲۳ + ۲۳ + ۲۳)
آیا کسی روش ساده و کوتاه برای نوشتن این عبارت ریاضی را میداند؟ روش کوتاهتر … = ۲۳ × ۳
این مرحله یادآوری نوشتن جمع تکراری و بیان آن به روش ضرب میباشد.
فعالیت اول: نمایش با دانههای لوبیا یا مهره برای عملیه ضرب ۵ × ۱۳.
- ۵ قوطی و هر کدام را به عنوان دهها در نظر میگیریم.
- ۱۰ ، ۱۰ دانه لوبیا را در هر قوطی میندازیم.
- ۳، ۳ دانه لوبیا دیگر را به عنوان یکها در کنار هر قوطی میگذاریم.
مانند تصاویرذیل:
دستهها (5 دسته) و تعداد دانه دانههای لوبیا شامل هر کدام آنها را به صورت جمع چنین مینویسیم:
۱۳ + ۱۳ + ۱۳ + ۱۳ + ۱۳
ابتدا یکها را یکجا میسازیم؛ بناً از شکل فوق واضح دیده میشود که با یکجا کردن یکها به ۱۵ یکها رسیدیم، بعد ده یکها را در قوطی ششمی انداختیم، سپس دهها را یکجا ساختیم، در مجموع ٦ دهها و ۵ یکها حاصل شد.
پس: ٦۵ = ۱۳ + ۱۳ + ۱۳ + ۱۳ + ۱۳
و یا ٦۵ = ۱۳ × ۵
با انجام مراحل بالا در واقع یک عملیه ضرب اعداد یک رقمی با اعداد دو رقمی انجام شده است.
فعالیت دوم: عملیه ضرب ۳ × ۲۵ را با استفاده از دانههای لوبیا و قوطیها قرار ذیل ضرب مینماییم.
مانند تصویر ذیل، نظر به خاصیت تبدیلی ضرب بجای ۲۵ دسته ۳ تایی، ۳ دسته ۲۵ تایی تهیه میکنیم، طوریکه هر ۲۵ از ۲ دهها و ۵ یک ها تشکیل میشود.
سپس ضرب را طور ذیل انجام میدهیم:
ابتدا یکها را با هم ضرب میکنیم (۱۵ = ۵ × ۳)، در اینجا میبینم که با ضرب نمودن یکها حاصل ۱۵ یکها میشود، اکنون ۱۰ یکها را در قوطی هفتمی میریزیم، سپس دهها را یکجا میسازیم که حاصل ضرب ٧ دهها و ۵ یکها (٧۵) میشود.
٧۵ = ۲۵ + ۲۵ + ۲۵ و یا ٧۵ = ۲۵ × ۳
در اخیر این طور نیز ضرب مینماییم تا شاگردان بدون استفاده از مواد نیز بتوانند ضرب را بیاموزند.
در این ویدیو نیز با استفاده از مواد درسی، فعالیتهای آموزشی و عملی به توضیحات این موضوع پرداخته شده است.