مفهوم ضرب
ضرب زمانی شکل میگیرد که بخواهیم چند گروه داشته باشیم که در هر گروه تعداد یکسانی از اعضا وجود داشته باشد. برای درک ضرب، ابتدا باید بدانیم که میتوان چند مقدار مساوی را در قالب گروههای یکسان در کنار هم قرار داد. بنابرین، ضرب روشی است برای بیان رابطه بین تعداد گروهها و تعداد اعضای هر گروه و به ما کمک میکند تعداد کل اعضا را به سادگی بدست آوریم. درک این مفهوم باعث میشود ضرب را فقط به عنوان یک علامت یا جدولی برای حفظ کردن نبینیم، بلکه معنای واقعی آن را درک کنیم.
اهداف آموزشی این بخش
در اخیر درس، شاگردان بتوانند:
- گروههای مساوی را تشخیص دهند.
- گروههای مساوی را بصورت جمع تکراری بنویسند.
- جمع تکراری را به افاده ضرب تبدیل بتوانند.
- تفاوت بین «تعداد گروهها» و «تعداد اشیا در هر گروه» را تشخیص دهند.
مواد و وسایل مورد ضرورت:
- چند عدد سرپوش بوتل آب
- مقدار لوبیا
- تعداد خریطه (کیسه)
روش اجرای فعالیت:
برای ایجاد انگیزه، فعالیت را با مطرح کردن یک سوال عبارتی آغاز میکنیم و از شاگردان میپرسیم:
هرگاه یک مجموعه از دانههای لوبیا را ۴ بار سه دانهای جمع کنیم، مجموعا چند لوبیا میشوند؟
به شاگردان اجازه میدهیم که ابتدا با استفاده از دانههای لوبیا ۴ دسته سهتایی درست کنند، سپس از آنها میخواهیم این حالت را به شکل جمع، قرار ذیل، بنویسند و اگر نتوانستند باید کمکشان کنیم.
۳ + ۳ + ۳ + ۳ = ۱۲
سپس میپرسیم: آیا میتوانیم این جمع را به شکل کوتاهتر بنویسیم؟
پس از پاسخ شاگردان، مینویسم:
۳ + ۳ + ۳ + ۳ = ۴ × ۳ = ۱۲
در ختم توضیح میدهیم که: ضرب یکی از راههای کوتاه نوشتن جمع اعداد مساوی و تکراری است.
بازی با سرپوشها و اعداد
مراحل اجرای بازی:
الف – روی سه سرپوش بوتل مانند تصویر ذیل، اعداد ۲، ۴ و ۳ را مینویسیم. سرپوشها را داخل یک خریطه میاندازیم.
ب – جدول مانند جدول ذیل نیز تهیه کرده و برای هر گروه توزیع میکنیم.
شاگردان را به گروههای ۴ یا ۵ نفری تقسیم کرده، هر گروه به نوبت یک – یک سرپوش را مانند تصویر مقابل، از خریطه بیرون میکنند، عدد آن را میخواند، سرپوش را دوباره داخل خریطه انداخته و جدول را مرحله به مرحله تکمیل میکنند، طور مثال گروه اول عدد ۲ را چهار بار میگیرد، چهار خط در مقابل عدد ۲ میکشند.
عدد ۲ چند بار تکرار شده است؟ به شکل جمع و به شکل ضرب بنویسند.
و برای بقیه اعداد نیز این کار را انجام دهند و جدول را مانند ذیل تکمیل کنند.
نتیجهگیری:
حالا برای شاگردان توضیح میدهیم.
مثلاً در افاده ۲ × ۴:
- عدد ۲ نشان میدهد که در هر دفعه چند تا داریم.
- عدد ۴ نشان میدهد که این مقدار چند بار تکرار شده و توسط جمع نمایش داده شده است.
- حاصل ضرب تعداد مجموعی اعداد یا اشیا را نشان می دهد.
در این ویدیو نیز با استفاده از مواد درسی، فعالیتهای آموزشی و عملی به توضیحات این درس پرداخته شده است.